Sismanlik sisman insanlar sismaniligin caresi

Sisman kime derler?


Ozellikle kadinlar arasinda kilo fazlaligi ortak gundem halinde. Hemen herkes, surekli olarak yeni perhiz arayislari icinde. Bir insanin arzu ettigi vucut formuna sahip olmaya calismasi kadar dogal birsey yok ama, bu arada sisman ya da zayif kavramlari iyice birbirine karisti.


Sismanlik yag fazlaligidir.


Bir insanda sismanligi belirleyen seyin vucuttaki yag orani oldugunu hatirlatmak isterim. Yag miktari 15 yasindan itibaren her iki cinste de artar. Yillar icindeki birikimler de sismanliga neden olur. Vucuttaki yag oranlari kadin ve erkekte farklidir. Kendi vucut agirligina oranlandiginda ortaya cikan rakam, kadinlarda erkeklerdekinden 10 kadar daha fazladir.


Bir erkegin vucut agirliginin yuzde 20 kadarinin yag olmasi normaldir. Yag orani yuzde 20'yi asiyorsa fazla kilolu, yuzde 25 i asiyorsa, o erkegin sisman oldugundan bahsedilir. Kadinlara fazla kilolu diyebilmek icin yuzde 30, sisman diyebilmek icin de yuzde 35 oraninda yag bulunmasi gerekir.


Boy da onemli...


Ancak, sadece vucut agirliginin sismanlik gostergesi olarak kullanilmasi dogru degildir. Kisinin boyunu da hesaba katmak gerekir. Bu nedenle vucut-kutle indeksi ya da Quetelet Indeksi adi verilen bir kavram gelistirilmistir. Bu, boy ve kilo olculerinden yararlanilarak yapilan bir hesap sonucu elde edilen bir rakamdir. Kilogram olarak vucut agirligi rakaminin, metre olarak olculen boy rakaminin karesine bolunmesiyle elde edilen bir rakamdir.


Bu hesapla bulunan rakam 20 veya daha dusukse, o kisinin zayif oldugu soylenebilir. 20-25 arasi arzu edilen bir vucut agirligini, 25-30 arasi fazla kiloyu, 30-40 arasi tip dilinde obesite denilen sismanligi, 40 uzeri ise tip dilinde morbid obesite denilen, saglik acisindan tehlike yaratan sismanligi gosterir.


Bir ornekle aciklamak gerekirse, boyu 1.70 m. agirligi ise 80 kg. olan bir kisiyi ele alalim. Bu kisinin metre cinsinden boyu olan 1.70'in karesini almak icin kendisiyle carparsak 1.70 X 1.70 = 2.89 rakami bulunur. Vucut agirliginin kg. cinsinden ifadesi olan 80 rakamini 2.89 a bolersek 80:2.89=27.68 sonucu cikar. 27.68 rakami, 25 den fazla olduguna gore bu kisi fazla kilolu olarak nitelendirilir. Bir baska ornekte de, 1.65 boy ve 50 kg agirligin, 1.65X1.65=2.723 ve 50:2.723=18.36 hesabiyla, 18.36 rakami 20'nin altinda oldugu icin dusuk kilolu olarak nitelendirilecegi ortaya cikar.


Ne gibi onlem alinmali?


Yazimin basinda da belirttigim gibi hemen herkes kendi capinda bazi rejimler uyguluyor, ya da esine dostuna tavsiye ediyor. Yapilan perhizler ne derecede saglikli, bunu bilmek guc ama, kimin ne gibi bir onlem almasi gerektigi sorulursa, vucut-kutle indeksi 25-30 arasinda olan yani, fazla kilolu gruba giren kisiler ciddi kaynaklardan ogrenecekleri zayiflama rejimlerini uygulayarak kendi cabalariyla kilo verebilir. Indeksi 30-40 arasinda olanlar yani obesler, bu konuyu, uzman bir hekimin ya da merkezin denetimde cozmeye calismalilar. Indeksin 40'tan fazla oldugu durumlarda ise, bir hastalik olarak kabul edip, hastanelerin beslenme kursulerine basvurmak gerekir.