Stres yonetimi

Cagin sorunu stres, kuskusuz 21. yuzyilda da gundelik hayatin olagan bir parcasi olmayi surdurecek. Gerard Hargreaves’in yazdigi ‘‘Stresle Bas Etmek’’ adli kitap da daha iyi dusunup daha verimli calisabilmek icin bir kilavuz ozelligi tasiyor.


Stres, iyi yonetildiginde daha verimli calisabilmeniz icin olumlu etki yaratabiliyor. Kotu yonetilen ya da yok sayilan stres ise oldurucu oluyor.


Gerard Hargreaves, Dogan Kitapcilik’tan cikan ‘‘Stresle Bas Etmek’’ adli kitabinda stresi, ‘‘Talepler karsisinda vucudun tepkisi’’ seklinde tanimliyor. Olusan baskinin derecesinin bu baskiya karsi koyup koyamayacaginizi belirledigini de ekliyor.


Stres yaratici bir olay ya da faaliyet vucudunuzda fizyolojik bir tepki olusturuyor. Iyi yonetilen stres sizin daha da etkili calismaniza yol aciyor. Buna karsilik stresin iyi yonetilmemesi vucuda ciddi sekilde zarar veriyor.


Merkezi sinir sisteminde, strese tepki veren iki ana dal var: sempatik ve parasempatik sinir sistemleri.


Sempatik sinir sistemi


Bir tehdit ya da guclukle karsi karsiya kaldiginizda sempatik sinir sisteminiz harekete gecer. Bu tepkinin diger adi da ‘‘dogus’’ ya da ‘‘kac’’ mekanizmasidir. Beyniniz, durum hakkinda hipofiz bezini harekete geciren bir mesaj alir. Bu uyari sonucu, adrenalin salgilanmaya baslar ve zincirleme bir tepki olusur. Sempatik sinir sisteminin tepkisi sonucunda fiziksel stres isaretlerinin faaliyeti artar:


Carpintilar.


Cok sik nefes alip vermek,


Mide problemleri,


Terli avucicleri,


Kas sikismalari,


Soguk el ve ayaklar.


Parasempatik sinir sistemi


Parasempatik sinir sistemi, vucudun iyiligine yonelik faaliyetleri yonetir; dinlenme, rahatlama, beslenme, sindirim sistemi ve deri onarimi. Sempatik sinir sisteminin aksine, parasempatik sinir sistemi kendi kendine harekete gecmez, sizden emir bekler ve bu ozelligiyle derin nefes alma, olumlu dusunce ve rahatlama ihtiyaclarini aciklar. Gundelik hayatta vucut, dengede kalabilmek icin her iki sinir sisteminin tepkileri arasinda gidip gelir. Olaganustu bir sey (ilk kez gorulen bir olay) yasandiginda denge altust olur.


Uzun sureli stres


Olaganustu olaylara tepki veren vucudun yani sira taleplerin birikmesi ve hayat bicimindeki degisiklikler de uzun donemde stres olusturabilir. Gundelik dilde bu stres bicimi kronik ya da ‘‘damla damla’’ stres olarak tanimlanir. Boylesi bir stresin kaynaklari arasinda uzun yillar evden ise, isten eve gidip gelmeyi ya da insani tatmin etmeyen bir iste sikisip kalmayi sayabiliriz. Gerek ani gerek uzun vadeli stres zararlidir ve sagliginizi bozmasini onlemek icin etkin bir bicimde yonetilmeye gerek gosterirler.



Bu belirtilerin hangisi sizde var?



Kalp carpintisi,


Soguk ve terli eller,


Surekli bas agrilari,


Soluksuz kalma duygusu,


Mide rahatsizligi,


Bulanti,


Bagirsak sancilari,


Unutkanlik,


Gerginlik,


Aglama,


Kas agrilari.


(Bu belirtilerden herhangi biri, stresten sikayetci oldugunuz anlamina gelir.)