Harita Türkiye Haritasi

Harita denilince Piri Reis

Piri Reis’in Ege, Akdeniz ve Basra Körfezi’ni haritalastirmasi anlasilabilir, ancak Avrupa’nin kuzeyi ve Afrika’nin batisi hakkinda da tafsilatli bilgi vermesini akil sir almaz. Yetmez Atlas Okyanusu’ndan, Antil Adalari’ndan, Güney ve Kuzey Amerika’dan, Grönland’dan, Florida’dan bahs acar.
Üstad gitmese de görmese de “o köy benim köyümdür” der, denizasiri mevkilere sahip cikar. Girintilere çikintilara Akburun, Yesilburun, Kizilburun, Gümüsdere, Altinirmak, Güzel Körfez gibi Türkce isimler takar. Kesfedemedigi yerleri “beyaz” birakip gelecek nesillerin dikkatine sunar.

Rafta unutulunca
Savas yillari, harf inkilabi derken kütüphanelerimizdeki eserler kuytularda kalirlar. Ancak Kitab-i Bahriye ve ceylan derisine cizilen haritalar, Müzeler Müdürü Halil Ethem Beyin dikkatinden kacmaz (1929). Haritayi İstanbul’da misafir bulunan Prof. Kahl’a gösterir. Kahl bir hazine ile karsi karsiya oldugunu anlar ve katildigi kongrelerde onlardan sitayisle söz acar. Bu maruzayi (simdi bildirge diyorlar) İtalyanca ve İspanyolca’ya cevirtir, ivedi kaydiyla saga sola yollar.
Bu arada batililar isi el cabukluguna getirir, haritaya Kolomb adina sahiplenmeye kalkarlar. Türk Tarihi Tetkik Cemiyeti üstüne düseni yapar, “Kitab-i Bahriye”den ancak bir Türkün yazabilecegi paragraflari toplar, tartismaya nokta koyar.
Aslinda Avrupali denizciler, Piri Reisi iyi tanirlar. Nitekim cok gecmeden Dresden, Bologna ve Paris Millî Kütüphanesinde de Kitab-i Bahriye’nin nüshalari cikar. Eger haritalari Kolomb cizmis olsa, hic degilse bir örnegini Kralice’ye sunar. Herhalde kendine gemi, adam ve para veren sponsorunu atlamaz.
Di mi ama...

Ancak uydudan
Piri Reis haritalarini tetkik eden uzmanlar, bu hassasiyetin ancak uydu fotograflariyla elde edilebilecegini söyler, esrari cözmeye çalisirlar. Peki Piri Reis bunca malumata nasil ulasir, bunu akil sir almaz.
Malum, Müslümanlar ilim ve hikmeti kaybolmus mali gibi bilir, Cin’de bile olsa gider alirlar. Nitekim esirler arasinda Kolomb’la Amerika’ya giden denizciler vardir ve onlari konusturup notlar tutar. Hem elinde taa iskenderi Zülkarneyn zamanindan kalma “Yappamondo”lar bulunur ki Araplarin “Caferiye” adini verdigi haritalar Sind’i, Hint’i tafsilatiyla anlatirlar. Piri reis elden ele dolanan “portolani”leri de (deniz rotalari) inceler, onlara ilaveler yapar. Kaldi ki medrese yillarinda İskenderiye Kütüphanesinin altindan girer üstünden cikar. Buna benzer eserler Istanbul’da da mevcuttur ama 1204’te yasanan Latin istilasiyla kapanin elinde kalir. Kolomb gibi uyaniklar Okyanus ötesindeki ülkelerin farkina varirlar.

Farkli bakis
isin sayani dikkat yani Piri Reis’in haritalari (Prof. C. Hapgood ifadesiyle) Kahire’yi merkez alan hava fotograflari ile inanılmaz bir paralellik yakalar. Nitekim Erich Von Daniken ortaya “haritalarin uzaylilardan calındigi” gibi bir iddia atar, isin icine “UFO”lari katar. Antik haritalar uzmani H. Mallery Piri Reis’in haritasini izdüsüm teknigi ile bir kürenin üzerine nakleder. Netice sasirtacak kadar dogru cikar. Mallery’e göre böyle bir harita cizmenin tek yolu vardir: Fezadan ölcüm yapmak. Dahasi bu haritayı cizenler, küresel geometriyi, dünyanin eksenindeki egriligi ve yansitma usullerini biliyor olmalidirlar.
Dogrusu bu haritalarda Antarktika daglarinin yer almasi sasirticidir. Zira buzul altındaki daglar ancak ses yansiticilariyla belirlenebilir ki o yillarda nerenin su, nerenin toprak olduuu anlasilamaz.
Evet, Piri Reis, cok okumus, cok yazmis, binlerce adam tanimistir. Ancak bu sasirtici neticeleri elde etmek icin “baska seyler” de lazimdır.

> Derkenar
Piri Reis’in haritasinin kenarina yazdigi hasiyeden satirlar:
Cinevizden bir kafir adina Kolonbo derler imis, eline bir kitap girmik ki Magrip Denizinin gark tarafinda kenarlar, cezireler ve türlü türlü madenler ve dahi cevahir daği var deyu yazarmis. Mezbur kitabi tamam mütalea ederek Cineviz ulularina eydür: Gelin, bana iki pare gemi verin, varayim, ol yerleri bulayim. Bunlar “ey epter” derler, “Magrip deryasinin nihayeti mi bulunur? Buharı zulmetle doludur.” O da sürer, İspanya Beyine varır, hikâyeti arzeder. Kraliçe ona iki gemi bağışlar ve Bahr-i Magrib’e ugurlar. Merhum Gazi Kemal’in Ispanyali bir kölesi vardi, ki Kolonbo ile üc defa ol diyara vardim der, söyle anlatırdı. Evvel Septe Boğazından çıktık, dahi oradan gün batısına dört bin mil yürüdükten sonra karşımızda bir ada çıktı; amma gittikce deryanin mevci köpüklenmez oldu ve simal Yildizi dahi kayboldu. Bir liman bulup demir attik, ol adanin halki gelip bize ok vurdular. Komazlar ki disari cikip haber sorsak. Insan eti yer, üryan yürürlerdi. Kolonbo bir ada dahi görüp ana vardi, lakin ol adada ulu yilanlar vardi. Hazer edip bir gayri adaya yanastik ve on yedi gün yattik. Bu adanin halki avladiklari baliklari getirdiler. Biz dahi anlara sirca boncuk verdik. Meger kim Kolonbo “ol diyarda sirca boncuk muteberdir” diye kitapta okumus imis. Bir gün bir avretin kolunda altin, gögsünde inci görünce “onlardan” istedik, bedelini yine boncukla ödedik. Meger irmaklarinda altin akar, birkac kulactan istiridye cikarmis.
Iste bu seferin ardindan Ispanyollar asker ve papaz yolladilar, anlari tariklerine sokmaya zorladilar...
Piri Reis dahi bir firsatini bulup Damat Ibrahim Pasa’ya cikar, önüne haritalarini yayip Amerika’ya gitme teklifi yapar. Ünlü Veziriazam’in feraset ehli oldugundan süphemiz yok ama olmaz... Olmayinca olmaz.