kadinlar

Ailede yuk kadinin omuzunda
Turkiye'de sartlar kadinin aleyhine Yuvayi disi kusmu yapiyor (tasiyor) ?

Aile de sorumluluk paylasiminda kadinin uzerindeki yuk hala agirligini koruyor. Yemek, temizlik, bulasik, utu gibi klasik ev islerin tamami kadinlar tarafindan yapilirken, aile butcesine katkisi da artiyor. Kadinlar uzerinde uygulanan bir ankette cikan istatistiklere gore kadinlarin erkegini kolladigi ortaya cikiyor.

AYSE PAKDIL

Turkiye hala kadinlarin gelmesi gereken noktayi yakalayabilmis degil. Gerek gelir dagiliminin esitsiz olmasi gerekse, bolgeler arasi egitim ve kultur farkliligi kadinlarin aleyhine cereyan ediyor. Istatistikler kadinlar aleyhine olan bu durumu cok net ortaya koyuyor. Turkiye'de 1997 nufus sayimina gore yaklasik 63 milyon insan yasiyor ve bunlarin yarisini kadinlar olusturuyor. Kadin nufusunun yuzde 60'i 15-64 yas, yuzde 34'u 0-14 yas ve kalan kismi 65 yas yukarisi grubunda.

EVLILIKTE ANNE-BABANIN SOZU GECIYOR

Kadinlar ortalama 22 yasinda ilk evliliklerini yapiyorlar. 20 yasin altinda evlenenlerin orani ise yuzde 31.8. Evlilige kendisi karar veren kadinlarin orani kentte yuzde 29.5 iken, kirda yuzde 19.3. Kizlarin evliliklerine daha cok ailelerin karar verdigi gorulurken, ailelerin cocuklarinin onayini alma orani yuzde 78. Kir kesiminde hala yuzde 41 oraninda baslik parasina rastlanirken, nikah turu olarak sadece dini nikah kir kesiminde daha fazla. Bosanma davasi acan kadinlarin orani yuzde 59.9 ve bosanma nedenleri arasinda yuzde 93.1 oraniyla gecimsizlik birinci sirada yer aliyor. Bosanmalara en fazla 1 ile 5 yil arasi evliliklerde rastlaniyor. Evlilik suresi ve cocuk sayisi arttikca bosanma orani dusuyor. Turkiye'de kadin basina ortalama 3.7 canli dogum dusuyor, bu oran Dogu'da artiyor. Aile planlamasina agirlikli olarak dogurganligi sona erdirmek icin basvurulurken, baska cocuk istemeyenlerin kurtaja basvurma orani ise, yuzde 57.5.

Aile sorumlulugun paylasiminda kadina dusen yuk hala agirligini koruyor. Yemek pisirmek, temizlik yapmak, bulasik, utu gibi klasik ev isleri kadinlar tarafindan yapilirken, kadinin aile butcesine katkisi artiyor. Kadinlara uygulanan bir anket kadinlarin erkeklere bakisini cok net ortaya koyuyor.

KADIN ERKEGI KOLLUYOR

Erkeklerin kadinlardan daha akilli oldugunu soyleyen kadinlarin orani yuzde 46 iken, kadinin hak etmesi durumunda kocasinin dovebilecegini soyleyenler yuzde 50. Ayni fikirde olmasa bile, kadinin kocasiyla tartismamasi gerektigini soyleyenler yuzde 50.6 iken, evli erkegin cani istediginde, yalniz gezmesini onaylayanlar yuzde 54.8. Cocugun yemegini hazirlamak, onu giydirmek, hastalaninca bakmak, cocukla oynamak konusunda kocanin destegi ancak yuzde 1 duzeyinde.

DOGU'DAKI KADIN EGITIMDEN YOKSUN 12 ve daha yukari yastaki kadin nufusun yuzde 29'u okuma yazma bilmiyor. 6 ve daha yukari yastaki okur-yazar kadin nufusun yuzde 21.62'si okur-yazar ancak mezun degil, yuzde 60'i ilkokul, ve sadece yuzde 2.57'si yuksekokul ve fakulte mezunu. Okullasma oranina bakildiginda, yuzde 84.79 ilkokul, yuzde 71.30 ortaokul ve dengi, yuzde 54.19 lise ve dengi ve yuzde 21.48 yuksekokul ve fakulte mezunu. Yuksek lisans ogrencilerinin yuzde 37'si, doktora ogrencilerinin yuzde 36'si kiz. Kadinlar daha cok, tip, egitim bilimleri, guzel sanatlar, hukuk ve beseri gibi alanlarda egitim gormeyi tercih ediyorlar.

Okur yazar olmayanlarin neredeyse yariya yakini, orta ogretimi veya daha ust duzey ogrenimi tamamlamis olanlarin ise ancak yuzde 6.6'si Dogu'dan.

KADINLAR HALA CIFTCI

Kadinlarin isgucune katilim orani yuzde 30, issizlik orani yuzde 4.9. Isgucune katilan kadinlarin meslek gruplarina bakildiginda 100 kadindan 75'inin meslegi tarim, 6'si ilmi ve teknik elemanlar ve serbest meslek sahibi, 5'i idari personel ve geri kalani da diger meslek dallarinda istihdam ediliyor. Turkiye genelinde 100 kadindan 70'i ucretsiz aile iscisi.

SIYASETTE KADIN YOK

TBMM'deki kadin sayisi diger alanlarin cok gerisinde. Ilk olarak 1935 yilinda 18 kisi olarak giren kadinlar, bundan sonraki hicbir donemde bu sayiya ulasamadilar. Yildan yila azalan bu oran 1995 yilinda yapilan secimlerde 13 milletvekili ile, yuzde 2.36'da kaldi. Meclis'e giren kadinlar, agirlikli olarak yuksek ogrenim gormus, meslek sahibi, yabanci dil bilen, seckinler kumesinden olusuyor. Avrupa Konseyi'ne uye ulkelere bakildiginda, Turkiye bu ulkelerin cok gerisinde kaliyor. Yuzde 40 oraniyla ilk sirayi Isvec alirken, bunu sirasiyla Norvec, Danimarka ve Finlandiya izliyor. Turkiye yuzde 2.36 oraniyla en sirada yer aliyor.